13 - كدامين نوع از خوراك ، نوشيدنى ، دارو ، با معده سازگار است و كدامين نوع ناسازگار ؟ حال به تفصيل و تشريح اين نشانيها مىپردازيم : 1 - اگر تشخيص دادى كه معدهء انسان خوراك را كمتر از حال عادى مىپذيرد و تحمّل خوراك را در اندازهء طبيعى و بايسته ندارد ، دليل بر ناتوان شدن معده است و اين ناتوان شدن معده نيز سببهايى دارد ؛ و اگر خوراك را چنان‌كه هر معدهء سالمى مىپذيرد ، پذيرفت ، دليل بر نيرومندى معده به حدّ كافى است . 2 - مدفوع : اگر مدفوع هموار و صاف است و رنگش ميانگين است و بوى تند ندارد و بوى مدفوع ميانه بين تندى و سبكى است ، دليل بر آن است كه معده به خوبى خوراك را هضم مىكند . خوب هضم كردن دليل نيرومندى معده است و نيرومندى معده نشانى از اعتدال مزاج معده دارد . اما اگر خوراك هضم نشده باشد ، دليل ناتوانى معده است و ناتوانى معده نشان سوء مزاج معده است . رنگ مدفوع شناسنامهء ماده‌اى است كه در معده جاى گرفته است ، و همچنين بوى مدفوع و نرمى و تندى مدفوع از مادهء داخل معده خبر مىدهند . اگر مدفوع بسيار بدبوى و نرم است ، دليل آن است كه قبل از هنگام بيرون آمده است و اين بيرون آمدن نابه‌هنگام گزارش از ناتوانى نيروى گيرنده در معده دارد . اما اگر بدبويى بسيار است و نرم نيست دليل بر ناتوانى نيروى هضم‌كننده در معده است . 3 - صداى شكم : گفته‌اند و به عقيدهء من مبالغه كرده‌اند كه باد از پايين بيرون دادن نشانهء نيرومندى معده است و همان اشخاص پنداشته‌اند كه باد صدادار دليل بر خوب هضم شدن خوراك و دليل بر نيرومندى معده است و گويند كم‌بويى مدفوع نيز دليل بر خوب هضم شدن خوراك و نيرومندى معده است . ليكن اگر راستش را بخواهى ، اين نظريه صددرصد صحيح نيست . راستش اين است : باد بيرون دادن بدون صدا از پايين نشان از ناتوانى معده دارد اما ناتوانى كم ، كمتر از آن ناتوانى كه آروغ از آن خبر مىدهد . باد صدادار دو حالت دارد : اگر صداى باد از گوهر مدفوع باشد ، سببش غلظت و تندى مدفوع است . اگر باد صدادار از غلظت مدفوع نيست و از نيروى دفع‌كننده به وجود آمده است دليل بر آن است كه معده تا اندازه‌اى نيرومند است . باد بيرون داده از پايين كه سبك و بىصداست بيشتر از باد پرمايه و صدادار دليل بر نيرومندى دفع‌كننده در معده است ؛ به‌ويژه از باد صدادار كه بدون ارادهء انسان از پايين مىجهد بيشتر نشانى از نيروى معده دارد . باد صدادار كه خودبه‌خود و بدون ارادهء انسان سر زده از پايين مىجهد ، درهم شدن عقل را گزارش مىكند . بوى گند مدفوع اگر كم باشد دليل حتمى بر خوب هضم شدن خوراك است . اگر گندى بوى مدفوع تند و زياد است ، دليل بر تباه شدن معده مىباشد كه به حالتى از تباهى